Sinds een half jaar werkt regio Centraal Gelderland met de verklarende analyse: een methode die professionals helpt om scherp te krijgen wat er écht in een gezin speelt. De aanpak krijgt landelijk steeds meer aandacht en blijkt in de regio al waardevol in de praktijk. We spreken hierover met Mirjam Wijnen, regionaal adviseur jeugd bij de gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein en verantwoordelijk voor het implementatieplan.
Waarom deze aanpak nodig is
Professionals merkten dat ze soms te snel focusten op de zichtbare hulpvraag, terwijl onderliggende factoren minstens zo bepalend zijn. De verklarende analyse helpt om zonder oordeel door te vragen en het volledige beeld te schetsen. Dat zorgt voor meer rust, betere samenwerking en gezinnen die zich eerder herkennen in het plan dat volgt. Teams ervaren dat deze manier van werken hen helpt om patronen te doorbreken en sneller tot de kern te komen. Zoals Mirjam het treffend verwoordt: “Je kijkt naar álles wat er in de emmer zit, niet alleen naar de druppel die hem doet overlopen.” Het gesprek wordt minder technisch en meer menselijk, waardoor gezinnen zich gehoord voelen en professionals beter begrijpen wat er nodig is.
Ambassadeursduo’s zorgen voor draagvlak
Voor de invoering schreef de regio een uitgebreid implementatieplan. De wethouders sociaal domein hebben hun commitment op het plan uitgesproken. Daarnaast kozen de gemeenten bewust voor ambassadeursduo’s: een uitvoerend manager en een beleidsmedewerker. Zij vormen het aanspreekpunt voor teams, stimuleren het gebruik van de methode en helpen collega’s op weg. De eerste reacties zijn positief: professionals ervaren meer écht contact met gezinnen en merken dat gesprekken sneller tot de kern komen. Tegelijkertijd zijn er collega’s die het nog spannend vinden, zoeken naar houvast of tegen randvoorwaarden aanlopen, zoals beperkte tijd of capaciteit. Dat hoort bij de fase waarin een nieuwe werkwijze nog moet landen, maar het enthousiasme overheerst.
Sneller en compler beeld van gezinnen
Hoewel de implementatie nog maar een half jaar loopt, zien teams al dat de methode helpt om rust te brengen in complexe situaties. Door soms bewust tijd te nemen - ook als dat lastig lijkt - ontstaat ruimte om de kern te vinden. Gezinnen herkennen zich beter in het plan dat volgt, wat de samenwerking versterkt. Professionals geven aan dat de verklarende analyse hen helpt om niet te verdrinken in losse signalen, maar om samenhang te zien. Dat maakt het werk niet alleen effectiever, maar ook betekenisvoller. De methode brengt overzicht, richting en een gedeelde taal die helpt om sneller tot de essentie te komen.
Op weg naar een stevige ondersteuningsstructuur
De komende periode staat in het teken van leren, uitproberen en aanscherpen. Vanaf 2027 komt er een structurele ondersteuning: eigen VA-experts die intervisie verzorgen, meedenken in casuïstiek en als buddy beschikbaar zijn. Daarmee ontstaat een duurzaam fundament voor de regio én een aanpak die andere regio’s kunnen gebruiken. Die ondersteuningsstructuur is essentieel, benadrukt Mirjam, omdat de methode tijd en aandacht vraagt. “Je kunt mensen wel trainen, maar zonder ruimte om ermee te oefenen en te reflecteren, beklijft het niet.”
Samen leren en samen groeien
De implementatie vraagt tijd, aandacht en soms ook geduld. Maar de overtuiging dat deze manier van werken gezinnen beter helpt, is breed gedeeld. Mirjam ziet dat als een belangrijke motor voor de komende jaren: “Wanneer je de tijd neemt om de kern te vinden, voelt een gezin zich gezien. Dáár begint verandering.” De regio zet hiermee een belangrijke stap richting meer diepgang, betere samenwerking en ondersteuning die écht aansluit bij gezinnen - en dat maakt de inzet meer dan de moeite waard.
Mirjam Wijnen